Letnie, słoneczne dni kojarzą nam się z odpoczynkiem i beztroską. Tymczasem dla naszego organizmu wysokie temperatury bywają dużym wyzwaniem. Pewnie wiesz, jak groźne jest odwodnienie organizmu, ale czy zdajesz sobie sprawę, że letni skwar wpływa także na układ krążenia, gospodarkę wodno-elektrolitową oraz bilans składników mineralnych? Sprawdź, jak chronić organizm podczas upałów, gdy z nieba leje się żar.
Czy upały są niebezpieczne dla serca? Wysokie temperatury a układ krążenia
Upały stanowią poważne obciążenie dla organizmu i mogą negatywnie wpływać na zdrowie, szczególnie u osób starszych oraz cierpiących na choroby przewlekłe. Jednym z najgroźniejszych skutków przegrzania jest udar cieplny – stan, w którym mechanizmy termoregulacji przestają działać prawidłowo, a temperatura wewnętrzna ciała gwałtownie wzrasta. Udar cieplny może być poprzedzony wyczerpaniem cieplnym lub bolesnymi skurczami mięśni, związanymi z utratą płynów i elektrolitów. Objawy silnego przegrzania mogą obejmować między innymi: intensywne pocenie się, gorącą i suchą skórę, nudności, osłabienie, ból głowy, zawroty głowy, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz splątanie.
A jak upały wpływają na serce i układ krążenia? Wysoka temperatura sprawia, że układ sercowo-naczyniowy pracuje intensywniej niż zwykle. Aby utrzymać prawidłową temperaturę ciała, organizm uruchamia mechanizmy chłodzenia – naczynia krwionośne rozszerzają się, a serce zaczyna pracować szybciej, aby zwiększyć przepływ krwi przez skórę i ułatwić oddawanie nadmiaru ciepła. Taka adaptacja pomaga chronić organizm przed przegrzaniem, ale jednocześnie zwiększa obciążenie układu krążenia.
Szacuje się, że wraz ze wzrostem temperatury wewnętrznej organizmu tętno spoczynkowe może wzrosnąć nawet o około 10 uderzeń na minutę na każdy dodatkowy stopień temperatury ciała. Jednocześnie rozszerzenie naczyń krwionośnych może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego, co u części osób wiąże się z osłabieniem, uczuciem zmęczenia, zawrotami głowy lub nawet omdleniami. Im dłużej organizm pozostaje narażony na wysokie temperatury, tym większym wyzwaniem staje się utrzymanie prawidłowej pracy układu krążenia. Szczególnie wtedy, gdy pojawia się dodatkowy czynnik obciążający: odwodnienie organizmu.
Ile wody pić podczas upałów, by uniknąć odwodnienia organizmu?
W czasie upałów organizm traci wodę znacznie szybciej niż zwykle. Intensywniejsze pocenie się z jednej strony pomaga regulować temperaturę ciała. Z drugiej jednak, prowadzi do utraty płynów i składników mineralnych. Ile wody pić podczas upałów, by uniknąć odwodnienia organizmu? Zwykle zalecane jest picie około 1 szklanki wody na godzinę i co najmniej 2-3 litry dziennie. W okresie upałów warto jednak pamiętać o regularnym nawadnianiu organizmu i piciu wody w ciągu całego dnia, a nie tylko wtedy, gdy pojawi się silne pragnienie. Weźmy pod uwagę również fakt, że zapotrzebowanie na płyny zależy od wieku, masy ciała, temperatury otoczenia i poziomu aktywności fizycznej.
W wysokich temperaturach samo gaszenie pragnienia nie zawsze okazuje się wystarczające, ponieważ wraz z potem organizm traci również elektrolity (minerały uczestniczące między innymi w gospodarce wodno-elektrolitowej, pracy mięśni i przewodnictwie nerwowym).
Jak wspierać organizm latem?
Jak dbać o zdrowie w czasie największych upałów? W tym celu:
- unikaj bezpośredniej ekspozycji na słońce – ogranicz wychodzenie na zewnątrz w porze największego nasłonecznienia. Jeśli musisz wyjść, pozostawaj w cieniu. Pamiętaj też, że odczuwalna temperatura w pełnym słońcu może być o 10-15°C wyższa.
- dbaj o chłód w domu – otwieraj okna po zmroku oraz w nocy, kiedy powietrze na zewnątrz jest chłodniejsze. W ciągu dnia zasłaniaj okna żaluzjami lub roletami. Pamiętaj, że wysokie temperatury utrudniają nocny wypoczynek, dlatego niezwykle ważnym elementem letniej rutyny jest także regeneracja układu nerwowego, między innymi poprzez dbałość o wyciszenie przed snem oraz odpowiednia higiena rytmu dobowego;
- chłódź ciało i dbaj o bliskich – noś luźną, przewiewną odzież. Bierz chłodne prysznice, zwilżaj skórę i regularnie monitoruj stan zdrowia osób w swoim otoczeniu (szczególnie seniorów powyżej 65. roku życia oraz dzieci).
Upały, zdrowie – pamiętaj o elektrolitach!
W czasie upałów zdrowie mogą nadwyrężyć niedobory składników mineralnych, w tym przede wszystkim magnezu i potasu. Dystrybutor Mito-Pharma ma w ofercie suplementy m.in. te suplementy. Magnez przyczynia się do utrzymania równowagi elektrolitowej oraz wspiera prawidłowe funkcjonowanie mięśni i układu nerwowego. Przyczynia się także do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz uczestniczy w prawidłowym metabolizmie energetycznym. Potas z kolei pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego oraz wspiera utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi.
W warunkach wysokiej temperatury odpowiednia podaż tych składników w codziennej diecie może mieć szczególne znaczenie. Dobrym źródłem magnezu i potasu są między innymi: zielone warzywa liściaste, pomidory, kakao, orzechy, pestki, rośliny strączkowe oraz produkty pełnoziarniste.
Oprócz dobrze zbilansowanej diety wiele osób rozważa również bardziej ukierunkowane wsparcie żywieniowe, np. preparaty dostępne w ofercie Mito-Pharma. W portfolio dystrybutora suplementów znajdują się wysokiej jakości produkty, opracowane z myślą o dostarczaniu do organizmu substancji o wysokiej przyswajalności. W tym także preparaty bazujące na koncepcji medycyny mitochondrialnej dr. Franza Enzmanna – mitoceutyki.
Jeśli codzienna dieta nie pokrywa zapotrzebowania na składniki mineralne (które jest zwiększone latem), lekarz może zalecić odpowiednią suplementację. Suplement diety ma za zadanie wyłącznie uzupełniać codzienny jadłospis i nie może być traktowany jako substytut zróżnicowanej diety oraz zdrowego stylu życia.
Upały, zdrowie – Mito-Pharma odpowiada na najczęściej zadawane pytania
Jak wysokie temperatury wpływają na organizm?
Wysokie temperatury zmuszają organizm do intensywnej termoregulacji, co przyspiesza tętno i obciąża układ krążenia. Skrajne przegrzanie niesie ryzyko udaru cieplnego, prowadzi również do odwodnienia organizmu oraz utraty cennych minerałów.
Czy upały są niebezpieczne dla serca?
Tak. Praca w wysokich temperaturach sprawia, że serce musi pompować krew znacznie szybciej. U osób z chorobami układu krążenia może to prowadzić do gwałtownego i niebezpiecznego wzrostu obciążenia serca.
Dlaczego w upały spada ciśnienie?
Spadek ciśnienia krwi jest skutkiem gwałtownego rozszerzenia naczyń krwionośnych, przez które organizm próbuje oddać nadmiar ciepła. Przy jednoczesnym odwodnieniu organizmu mogą pojawić się osłabienie oraz zawroty głowy.
Jak chronić organizm przed upałem?
Najważniejsze jest stałe uzupełnianie płynów, unikanie słońca w godzinach południowych oraz regularne schładzanie pomieszczeń.
Ile wody pić podczas upałów?
Zaleca się przyjmowanie minimum 2-3 litrów płynów dziennie (około szklanki na godzinę). Osoby aktywne fizycznie lub pracujące na zewnątrz mogą jednak potrzebować większych ilości.
Źródła:
- Ahima, R.S. (2020). Global warming threatens human thermoregulation and survival. Journal of Clinical Investigation, 130, 2, 559-561. doi.org/10.1172/jci135006.
- Ballester, J., Quijal-Zamorano, M., Méndez Turrubiates, R.F., Pegenaute, F., Herrmann, F.R., Robine, J.M., Basagaña, X., Tonne, C., Antó, J.M., Achebak, H. (2023). Heat-related mortality in Europe during the summer of 2022. Nature Medicine, 29, 1857-1866. doi.org/10.1038/s41591-023-02419-z.
- Cleveland Clinic (2023). How the Heat Can Affect Your Heart. [online]. Available at: health.clevelandclinic.org/how-the-heat-can-affect-your-heart [dostęp online: 23.05.2026 r.]
- Desai, Y., Khraishah, H., Alahmad, B. (2023). Heat and the Heart. Heat and the Heart, 96, 2, 197-203. doi.org/10.59249/hgal4894.
- NHS (2022). Heatwave: how to cope in hot weather. [online]. Available at: nhs.uk/live-well/seasonal-health/heatwave-how-to-cope-in-hot-weather [dostęp online: 23.05.2026 r.]
- World Health Organization (2024). Heat and health. [online]. Available at: who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health [dostęp online: 23.05.2026 r.]
Artykuł zewnętrzny.
Autor bloga FitRepublic.pl. Wieloletni praktyk treningu siłowego oraz certyfikowany trener osobisty. Oprócz treningów siłowych uprawiam również biegi na średni dystans oraz jestem propagatorem zdrowej diety i stylu życia.
