Źle dobrany rozmiar butów w góry potrafi zepsuć nawet najlepiej zaplanowaną trasę. Na początku zwykle wydaje się, że wszystko jest w porządku, ale po kilku godzinach marszu pojawia się ucisk palców, przesuwająca się pięta albo pieczenie w śródstopiu. W górach takie drobiazgi szybko zamieniają się w duży problem, który może nawet uniemożliwić dalszą eksplorację. To dlatego dobór rozmiaru nie może ograniczać się do wzięcia ze sklepowej półki „swojego numeru”. Powinien polegać na sprawdzeniu, ile miejsca stopa naprawdę potrzebuje w ruchu.
Od czego zacząć dobór butów na górskie wycieczki?
Najprostszy i najbezpieczniejszy punkt wyjścia to pomiar stopy w domu. Wykonaj go wieczorem albo po aktywnym dniu, gdy stopa jest już lekko obciążona.
- Załóż skarpety, w których planujesz chodzić po górach.
- Połóż kartkę przy ścianie, postaw na niej stopę i zaznacz najdalszy punkt palca.
- Zmierz odległość od ściany do zaznaczenia. Tę samą czynność powtórz dla drugiej stopy i zapisz większy wynik.
- Otrzymany wynik dobrze porównywać z tabelą producenta.
Uwaga: warto porównywać nie sam rozmiar EU, ale przede wszystkim długość wkładki. Jest to szczególnie ważne, ponieważ – na przykład szukając modeli takich jak buty męskie Salewa – nie możesz zakładać, że rozmiar 43 u tego producenta będzie identyczny jak 43 u innego.
Zapas, który powinien zostać w bucie
To jeden z najważniejszych punktów w przypadku dobierania butów w góry. W tego typu obuwiu nie chodzi o idealne „przyleganie na styk”, tylko o kontrolowany luz. W lekkich butach trekkingowych zwykle zostawia się około 5–10 mm zapasu. Z kolei w modelach wysokich, zimowych albo używanych z rakami lepiej celować w 10–15 mm.
Co istotne, tego zapasu nie warto pomijać, ponieważ chroni palce przy zejściach, kiedy stopa przesuwa się do przodu. Jeśli miejsca będzie za mało, szybko poczujesz ucisk na paznokciach oraz czubkach palców. A jeśli będzie go za dużo, pięta zacznie się przesuwać i ocierać
Sama długość wkładki to za mało
Równie ważne są szerokość i objętość buta. Palce muszą mieć miejsce na naturalne ułożenie, ale śródstopie musi pozostać przy tym stabilne. Pięta powinna być niezmiennie osadzona w bucie. Jeśli podnosi się o więcej niż kilka milimetrów, but jest za luźny albo źle dopasowany do kształtu stopy.
Skarpety wpływają na dopasowanie
Buty górskie zawsze przymierzaj w skarpetach, których naprawdę będziesz używać podczas wyprawy. Cienka skarpeta trekkingowa i gruba skarpeta merino potrafią zmienić odczucie rozmiaru bardziej, niż wiele osób zakłada. Grubszy materiał dodaje zwykle 2–5 mm objętości, a przy dłuższych trasach to robi dużą różnicę w kwestii komfortu dopasowania.
Jeśli planujesz letnie wyjścia, zwykle wystarczą cieńsze skarpety. Gdy jednak kupujesz buty na jesień, zimę albo dłuższe trekkingi z cięższym plecakiem, warto przymierzać je właśnie w grubszych skarpetach.
Jak dobrać model do trasy?
Rozmiar zawsze trzeba rozpatrywać w kontekście przeznaczenia buta. Inaczej dobiera się lekki model na letnie Beskidy, a inaczej but na jesienne Karkonosze czy zimowe Tatry Zachodnie. Można jednak przyjąć kilka ogólnych zasad:
- na łatwiejsze, krótsze szlaki – zwykle wystarczą lżejsze modele trekkingowe,
- na trudniejszy teren, dłuższe marsze i cięższy plecak – lepiej sprawdzają się buty z wyższą cholewką oraz stabilniejszą podeszwą,
- w zimie albo w terenie wymagającym użycia raków – trzeba zostawić większy zapas i szukać sztywniejszej konstrukcji.
Na co jeszcze zwrócić uwagę?
Poza samym rozmiarem znaczenie mają:
- cholewka i jej wysokość,
- membrana (lub jej brak),
- sztywność podeszwy,
- amortyzacja,
- sposób sznurowania.
Wysoka cholewka daje lepszą stabilizację kostki, ale nie każdemu odpowiada. Membrana poprawia ochronę przed wilgocią, ale może ograniczać przewiewność. Twardsza podeszwa lepiej wspiera stopę na kamieniach, za to bardziej miękka bywa wygodniejsza na łatwiejszych trasach. Pamiętaj, że komfort zawsze wynika z połączenia tych cech, nie z jednego parametru.
Podsumowanie
Dobry rozmiar butów w góry to taki, który daje stopie zapas, ale nie pozwala jej „pływać” w środku. Podczas zakupu należy uwzględnić kilka parametrów, przy czym najważniejsze jest porównanie długości stopy z wkładką oraz spokojna przymiarka w warunkach jak najbardziej zbliżonych do warunków terenowych.
W górach źle dobrane buty męczą szybciej niż ciężki plecak. Poświęć więcej czasu na wybór, by później nie walczyć z otarciami i bólem!
Wpis gościnny.
Autor bloga FitRepublic.pl. Wieloletni praktyk treningu siłowego oraz certyfikowany trener osobisty. Oprócz treningów siłowych uprawiam również biegi na średni dystans oraz jestem propagatorem zdrowej diety i stylu życia.
